Skip to content

Doksanyedi – İstanbul, Since 1930

Mayıs 30, 2012

Soru 97: mağdurfakir,  28.05.12

İstanbul ismi yerine neden inatla Konstantinapolis denmektedir? Fethedeli sonuçta 560 sene geçmiş bu inat neden?

_______________________________________________________________________

Bu soruyu sorduğunuzun ertesi gün cevap alacağınızı siz de tahmin etmiyordunuz muhtemelen sayın mağdurfakir. Lakin sizin de belki soruyu sormanıza neden olan “İstanbul Fethi Yıldönümü” ile kafanızda cereyanda kalmış bazı kuşkular var sanıyoruz ki. Eh bahaneyle herkes bilgiden nasiplensin diye hemen cevap verelim istedik.

Öncelikle İstanbul ismi de tıpkı Konstantinopol isminde olduğu gibi Yunanca bir kökten gelmektedir dersek sanırım şaşıracaksınız. İstanbul ismi aslen‘Şehre doğru’ yada ‘Şehrin içinde’ manasına gelen eis tin polin (εις την πόλιν)’den gelmektedir. Yani bu isim fetihten sonra buranın ismi bu olsun şeklinde çıkmış değildir. Bununla beraber Arap ve Persler dillerine daha rahat söylendiği için Konstantinopol ismi yerine Kostantiniyye demişlerdir. Konstantiniyye söylemi Osmanlı Devleti süresince kullanılmış ve bundan kimse de gocunmamıştır. Hatta çoğu kaynakta, bu kelimenin artık Osmanlıca sözlüğe başkent manasında girdiği savunan kaynaklar bulunabilir.

Cumhuriyetin neredeyse ilk 7 yılı boyunca Konstantiniyye ve yurtdışında Batılılar tarafından Konstantinopolis adları kullanılmaya devam edilmiştir. Resmi olarak İstanbul ismi ilk kez cumhuriyetten sonra 1930 yılında dil reformuyla kullanılmaya başlanmıştır. O zamana kadar da içeride ve dışarıda Konstantiniyye, Konstantinopol(is), İslambol (veya İslampol), Dersaadet, Asitane, Deraliye, Payitaht, vb… gibi birçok isimle anılmıştır.

Dil reformundan sonra Türk Posta Hizmet Kanunu ile yurtdışından gelen postalarda adres olarak “Konstantinopolis” (yanında İstanbul yazsa bile) yazıldıysa bu mektuplar geri gönderilmeye başlanmıştır.

Kıssadan hisse İstanbul ismi 80 senedir ‘resmi’ olarak İstanbul’u kasteder. Öncesindeki 470 sene “öyle denmez” diye kimse inat etmemiştir.

Fetih demişken bir güncelleme yapmak da şart. Yakın zamanda vizyona giren Fetih:1453 filminde de geçen “Kostantiniyye (İstanbul) elbette fethedilecektir; onu fetheden kumandan, ne güzel kumandandır, onu fetheden asker ne güzel askerdir” sözü söylendikten sonra İstanbul 13 Nisan 1204 yılında 4. Haçlı Seferleri sırasında Latin Haçlılar tarafından fethedilmiş ve hemen akabinde Latin İmparatorluğu kurulmuştur. Şahsım adına örnek olarak, altta verilen sözlük anahtarlarına bakmadan okumaya çalışıp hiç bişi anlamadığım için kitaba yarısından yeniden baştan başladığım Umberto Eco’nun Baudolino adlı romanının bu tarihi olayın üzerine kurulmuştur olduğunu verebilirim. Yani bu mantıkla, Montferratlı Boniface ne büyük kumandan, 4. Haçlılar ne güzel askerlerdir gibi bir sonuca varabilirsiniz sayın mağdurfakir.

 

Hemen akabinde size They Might Be Giants’tan oynak bir Istanbul (Not Constantinople) armağan edelim ki böyle şeyleri dünya meselesi yapmamayı hatırlayın. Kendinden önceki imparatorluk tarafindan gerceklestirilen bir fethin kutlamasını yapan zihniyetle çok taban tabana zıt bir yaklaşım değil nitekim bu takıntınız.

 

Reklamlar
No comments yet

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: